In de naam van Jezus

Het heeft weinig zin om aan jongeren op de man af te vragen wat hen bezighoudt: “In het midden van de storm is het moeilijk praten over het weer.” Tegelijk zijn ouders, ambtsdragers en jeugdwerkers daar wel heel benieuwd naar. Een goed hulpmiddel daarbij is de muziek die jongeren luisteren. Vaak vormt hun muzikale keuze een weerslag van hoe ze denken over zichzelf, over God en over de wereld om hen heen.

Aan het begin van de zomer (2025) kwam er een nieuw liedje uit van volkszanger Mart Hoogkamer met de veelbelovende titel ‘In de naam van Jezus’. Via TikTok en streamingsdiensten is het nummer al enkele miljoenen keren afgespeeld. Ook van kerkelijke jongeren kreeg ik de vraag wat ik ervan vind. Volgens mij is dit precies zo’n nummer wat een goed gesprek oplevert met jongeren over wat hen bezighoudt.

Zo’n gesprek kan bijvoorbeeld gaan over de plek die de Heere Jezus heeft in hun leven. Hoogkamer omschrijft Hem als “een man die al vergeven kan,” en verderop: “Het maakt niet uit wat je doet / Want het komt allemaal wel goed,” want “In de naam van Jezus / overwinnen wij.” Veel christelijke jongeren delen dit beeld van een God Die vooral voor hen zorgt, hen beschermt en vooral wil dat ze gelukkig zijn. Dit wordt ook wel een ‘therapeutisch godsbeeld’ genoemd, naar een grootschalig Amerikaans onderzoek naar godsbeelden onder adolescenten. God komt slechts sporadisch in beeld (alleen als het moeilijk wordt) en heeft slechts een beperkte rol: Hij is niet Degene die bepaalt, maar Degene die faciliteert en adviseert. Dit schuurt met het beeld van God als de Heilige, Die niet met Zich laat spotten (vgl. Hand. 5) en soms uit vaderlijke zorg toch moeilijkheden in ons leven geeft (vgl. Hebr. 12).

Zo’n gesprek kan ook gaan over thema’s als inclusiviteit en uitsluiting. Jongeren zijn daar bovengemiddeld gevoelig voor. Uit de Jeugdtrends 2024 blijkt dat christelijke jongeren op zoek zijn naar aansluiting en geborgenheid. Dit is onder andere een reactie op de toegenomen crises en onveiligheid in de wereld. Daar sluit Hoogkamer feilloos bij aan. Op zijn Instagrampagina schrijft hij als toelichting bij dit liedje: “De onrust in de wereld doet mensen verlangen naar verbondenheid en saamhorigheid. Het lied is bedoeld om bruggen te slaan tussen mensen. Niet als religieuze stellingname, maar als expressie van hoop en liefde voor iedereen.” Het plaatst kerken voor de terechte vraag of jongeren zich thuis weten in de kerk en voldoende aansluiting vinden. Wordt er naar hen omgekeken en worden ze geaccepteerd? Het vraagt inspanning van kerken om jongeren een veilige plek te bieden zodat ze geestelijk kunnen wortelen. De kerk is juist de plek waar jongeren ingewijd worden in het feit dat ze alleen bij de Heere Jezus werkelijk veilig zijn. Zoeken naar geborgenheid buiten dit Evangelie zal uiteindelijk zinloos zijn, alleen veelbelovende liedjes ten spijt.

Zo’n gesprek met jongeren kan ook gaan over hun gevoeligheid voor het oordeel van vrienden en ervaringen van gemeenschappelijkheid. Ik vrees dat jongeren juist daarom zo makkelijk meegaan met een liedje als dat van Hoogkamer en zodoende op een heel fout spoor belanden. Verpakt als ‘zomerhit’ (!) denken veel jongeren op een acceptabele manier voor de dag te kunnen komen met hun geloof. Op deze manier kunnen anderen er nog wel in meekomen. Terecht stelde een predikant bij de EO: “Ik zie al massa’s hossen door de kroegen op de muziek, meezingend met dit lied. Dan denk ik: weet je wat je zingt? Ik denk niet dat het de bedoeling is om zo met Zijn naam om te gaan.” Het plaatst kerken voor de vraag of (en hoe) we onze jongeren leren om discipel te zijn en daardoor regelmatig alleen te staan. Zijn ze diep genoeg geworteld en door andere christenen getraind om zo positie te durven kiezen?

Zo’n gesprek kan ook gaan over de druk die jongeren ervaren om succesvol te zijn en ‘iets van hun leven te maken’. De vele reacties op het nummer van Hoogkamer maken duidelijk dat jongeren graag een beeld meekrijgen van een geloof wat ‘in de lift zit’, wat succesvol is en cultureel wordt geaccepteerd. Christenen moeten nu niet te moeilijk doen over zo’n nummer: wees blij dat het eindelijk een keer over Jezus gaat! Op de redactie van de EO werd zelfs (met een beroep op Fil. 1:18) beweerd dat “Paulus dit goed zou keuren”.

De drang om succesvol te willen zijn (ook als christenen!) verhoudt zich slecht tot een Evangelie waarin Christus alles wordt en ik niets. In de gemeente mogen jongeren leren leven vanuit het volbrachte werk van Christus, zonder dat er succesjes van ons aan hoeven worden toegevoegd. Als christenen hebben we niet de plicht om succesvol te zijn, maar een roeping om navolgers van God te zijn (Ef. 5:1).

Geestelijk leidinggeven aan jongeren vraagt om inzicht in wat hen bezighoudt. Al te vaak gaan goedbedoelde oproepen volstrekt over de hoofden van jongeren heen. Muziek is hier een bruikbare ingang voor, maar hetzelfde geldt voor andere aspecten uit de leefwereld van jongeren.

Wat is er vervolgens nodig om hierin op een Bijbelse manier leiding te kunnen geven aan jongeren? Volgens mij spelen drie elementen een belangrijke rol. Ten eerste vraagt het om als ambtsdrager of jeugdwerker overtuigd te zijn van de waarde van het Evangelie. Leef eruit en leef het voor, zodat jongeren zien wat het betekent om de Heere te dienen met heel ons hart, ziel, kracht en verstand (Luk. 10:27). Ten tweede vraagt het om een open gesprek, om een dialoog. Wees open en uitnodigend, laat jongeren maar tevoorschijn komen met hun verhaal. Niet om je daarbij neer te leggen, maar om goed in beeld te hebben wat het vertrekpunt van gesprek is. Ten derde, wees niet belerend of bevoogdend, maar spreek gelijkwaardig. Ook u bent een zondaar die van dezelfde genade leeft en alleen zalig wordt “in de naam van Jezus,” de Gekruisigde. “Hij is altijd dichtbij”: een wonder!